DEHP (DİTİLEKSİLFİTALAT)
Model yapımında kullanılmak üzere, ateşte pişirilmek suretiyle elde edilen maddeler satılmaktadır. Bunların bileşiminde yine tutucu plastik maddeler mevcuttur; umumiyetle PVC (polyvinylchlorid) maddesi. Bu demek oluyor ki; macunun bileşiminde bulunan bu macunlan sadece elleriyle dokunmakla kalmayıp, ağızlarına alarak çiğneyip, yutsalar acaba ne olur?! Bu bileşikler bedenin her yerine dağılır ve böylece tehlike sinyalleri duyulmaya başlar.

Çevre Koruma Uzmanları bu cihetteki araştırmalarını ağır metaller ve fitalat (yumuşatıcı) üzerinde yoğunlaştırmaktadırlar. Fitalat maddesi plastik madde üretimi yapan fabrikalarda PVC maddesiyle birleştirilerek elde edilmektedir ki, böylece macunda çatlama ve yarılma vuku bulmaz. Ancak bu yumuşatıcı maddeler de çevre ve insan sağlığı için büyük problemler doğurmaktadır, çünkü bunlar güçlü indirgeme özelliğine sahiptirler. İşte bu özellikleri dolayısıyla da vücudun yağlı dokularında birikmektedirler. Tanınmış en tehlikeli fitalat maddesi DEHP (Ditileksilfitalat)'tır. Yapılan hayvan deneylerinden anlaşıldığına göre KANSERE YOL AÇMAKTA, KALBE VE KARACİĞERE ZARAR VERMEKTE, CİNSÎ ORGANIN SIHHATLİ OLARAK GELİŞMESİNE MÂNİ OLMAKTA VE İKTİDARSIZLIĞA SEBEP OLMAKTADIR. İsveç'te 1986'da bu maddenin çocuk oyuncaklarında ve plastik mamullerinde kullanılması tamamen yasaklanmıştır. Pişirilerek modelde kullanılan maddelerde biraz daha farklı bir manzara ortaya çıkmaktadır. Çocuklar için imâl edilen bu maddeler ocakta pişirildikten sonra soğumaya terk edilirse, odanın içine çok keskin ve acı bir koku salmaktadır. Yanma neticesinde muhtelif kimyevî reaksiyonlar oluşmakta ve havaya karışmaktadır. PVC maddesi bu 100 °C sıcaklıkta ayrışmakta ve indirgeme maddeleri olarak benzol, toluen, fosgen (yeşil salip) gazları açığa çıkmaktadır. Bu zehirli gazlar topluluğu vücuda oksijen girişine engel olmakta ve hem solunum yolunu, hem de mukoza zarlarını tahriş etmektedir. Bu araştırmaların neticesi alındıktan sonra Birleşik Almanya Sağlık Bakanlığı bu mamullerin ambalajları üzerine ''Çocuk oyuncağı değildir!” ve “Ağıza alıp yutmak ve dumanını içine çekmek sağlığa zararlıdır” şeklinde uyarı işareti ve ibareleri koymalarını mecbur kılmıştır. PVC maddeli malzemeler üreten tanınmış firma Adel-Faber, hemen bu ikâza uymakta gecikmedi, ancak bu uyarıcı yazıları bütün mamullerinde açık açık görmek mümkün değildir.

Kaynak: Ziya Aydın, “Çocuk Dünyasında Bilinmeyen Tehlike” Sızıntı Dergisi, Şubat 1991 Yıl 13 Sayı 45

Yukarda genel hatları anlatılan DEHP’in medikal sektörde kullanımı oldukça yaygındır. Kan torbaları ve çeşitli kataterler ucuz olduğu için bu madde katılarak imal edilmektedir.

PVC VE PU UMBILIKAL KATETERLER ARASINDAKİ FARKLAR

PVC (Polivinil klorür) yapısı gereği serttir. Kateter yapımında kullanılması için yumuşatılması gerekir. PVC + DEHP (Phtlates)  katılırsa PVC yumuşar, Hayvan deneyleri göstermektedir ki kateter vücut içindeyken Phthalates pıhtılaşma süresinin uzamasına neden olabilmekte ve karsinojen riskler taşımaktadır

PVC’yi yumuşatmak için ikinci yol ise sitrat karıştırmaktır. PVC + SİTRAT KATILIRSA PVC yumuşar. Bu daha zararsız ve biyouyumlu bir işlemdir fakat poliüretandan daha yüksek maliyetli olduğu ve üretici firmaya rekabet sansı bırakmadığı için pazarda kullanımı yoktur. (www.3amedikal.com/pimg/docs/80.pdf )

OLMASI GEREKENLER AÇISINDAN BAKACAK OLURSAK;

• DEHP katılmış maddeler mutlaka ürün bilgisi içinde olmalıdır. Uygulamada çoğu zaman belirtilmemektedir. Avrupa Birliğinde zorunlu uygulama ürün bilgileri içinde belirtmektir.
• Bu tür ürünler etiketlenmelidir. Uygun bir etiketleme stratejisi geliştirilmelidir.
• Yırtılmış, çatlamış ve belli bir sıcaklığa maruz kalmış ürünler kullanılmamalıdır.
• En iyi engelleme aracı ürün MCDS kartlarını üretici firmadan istemektir.
• Daha iyi engelleme aracı ise bu tür ürünleri almak yerine biyouyumlu ürünler satın almaktır.

Daha Fazla bilgi için TIKLAYINIZ (İNGİLİZCE ÇALIŞMA)