2.HASTA GÜVENLİĞİ KONGRESİ İNTİBALARI

25-29 Mart 2008 tarihinde Antalya’da 60 ülkeden yapılan katılımla gerçekleştirilen hasta güvenliği kongresinde;  yüksek riskli ilaçlar yanlış taraf cerrahisi, hasta kimliklendirmenin nasıl yapılacağı hastane enfeksiyonlarının hastalara ve çalışanlara etkisi,hastanelerde hasta güvenliği kültürünün nasıl oluşturulacağı,kök sebep analizlerinin nasıl yapılacağı,hasta düşmeleri ,hasta güvenliği ile ilgili çalışmalara hastaların nasıl dahil edilebileceği gibi konularda bilgiler verildi.Yüksek riskli ilaçlar konusunda meydana getirilecek kodlama veya barkodlama sisteminin öneminin vurgulanmasının yanı sıra uygulayıcılar tarafından oluşturulan kontrol listelerinin hastalara yapılacak uygulamalarda hataların azaltılmasını sağlayacağı belirtildi. Yine bu uygulamalarda hekim orderlarının yazılı hale getirilmesinin önemi de vurgulandı.

Yanlış taraf cerrehilerinin önlenmesinde hekim ve cerrahi hemşireleri tarafından oluşturulacak kontrol listelerinin incelenmesinin bu sorunu ortadan kaldıracağı açıklandı.
Hastane enfeksiyonları konusunda hem çalışanların hem de hastaların durumunda meydana getirilebilecek düzenlemelere değinildi.

Çalışanların koruyucu ekipmanlardan mümkün olduğu ölçüde ( maske,gözlük,bone,eldiven kullanımı) yararlanmasının sağlanması ve el temizliği konularına dikkat etmeleri ,her hastada yeni bir eldiven kullanmaları konusunun hem kendi üzerlerindeki hem de hastalar üzerindeki riski ortadan kaldıracağı açıklandı.Yine çalışanların takı,yüzük,saat gibi süs eşyalarının takmamalarının daha faydalı olacağı anlatıldı.hastane çalışanlarının hastane enfeksiyonları konusunda eğitilmelerinin riskleri azaltacağı belirtildi.Hastanemizde uygulanmakta olan enfeksiyon eğitimlerine hep aynı kişilerin katılması (süreç liderlerinin)materyallerle desteklenmemesi,personelin bu eğitimlere getirilememesi eğitimlerin etkisini azaltmaktadır.Bu konuda gerekli düzenlemeleri yapılması gerekmektedir.Hastana enfeksiyonlarının azaltılmasında el yıkama alışkanlığı ve eğitimlerinin, alkol bazlı dezenfektanların kullanımın artırılması ve dezenfektanların hasta odalarında ve yatak başlarında bulundurulması önerildi.Çünkü uygulamalardan hemen sonra bu dezenfektanların kullanımın el hijyenini artıracağı açıklandı.

Enfeksiyonlarla ilgili meydana gelebilecek kesici, delici alet yaralanmaları ve bu yaralanmaların raporlanması sürecinin hasta ve çalışan güvenliğini etkileyeceği muhakkaktır. Hastanemizde bu uygulamalar var olmasına rağmen personelin raporlama işlemlerine önem vermediği ve bu ayrıntıların gözden kaçırıldığı görülmektedir.

Hasta güvenliği kültürünün; çalışanların tıbbi konularda eğitilmesi ,çalışanlara el yıkama ve el temizliği eğitiminin verilmesi ,çalışanların hastanede hasta güvenliğinin nasıl artıracağı ile ilgili toplantıların yapılması,çalışanlarda nöbet değişimi sırasında birbirlerini bilgilendirme kültürünün oluşması ve uygun nöbet devir teslimi hekim-hasta,hekim-çalışan iletişiminin nasıl geliştirileceği ile ilgili toplantılar,çalışanlara iletişim,motivasyon,empati konularında verilecek hizmet içi eğitimler,uygulamalarda uygulayıcıların söz sahibi olabilmesi,çalışanlara ekip çalışmasının anlatılması,birim liderlerinin oluşturulması ve birim liderlerinin kendi birimlerinde hasta güvenliği ile ilgili iyileştirmelerde bulunması,hasta düşmelerinin ve yapılan uygulama hatalarının raporlanmasının ve bu konuda verilecek eğitimlerin üzerinde duruldu.

Meydana gelen olaylarda ve hatalarda kök sebep analizlerinin iyi yapılması ve daima neden sorusunun sorulması istenmektedir. Hastanemizde sorduğumuz neden sorularında uygulamaların uygulayıcılara yani tüm personele benimsetilememesi üst yönetimin kendini tam olarak uygulamaların içine katamaması, yetersiz ve hatta hiç yapılmayan denetimler, hekimlerin süreçlere dahil olmaması ve yapılan kalite ve hasta güvenliği çalışmalarını yok saymaları gibi cevapların alınacağı görülür. Hasta güvenliği kültürünün tam olarak oluşturulmasında medyanın uygun kullanımının, tanıtıcı broşürlerin, afişlerin yanında hasta ve yakınlarının katılımıyla oluşturulacak hasta güvenliği komitelerinin üzerinde duruldu.

Hasta güvenliği kültürünün oluşmasında hastane yönetimi ve hasta güvenliği liderlerinin (süreç liderlerinin)kendilerini hasta güvenliği konusuna adamaları önem kazanmaktadır. Hasta güvenliği için yapılacak kampanyalar, yönetimin konuyla ilgili bir eylem planı ve bütçe oluşturup, eylem planını çalışanlarına  benimsetebilmesi, hastaların tıbbi konularda basit bir dille bilgilendirilmesi amacıyla çalışanlarda oluşturulacak bilgilendirme kültürünün önemi büyüktür. Bilgilendirme kültürü konusunda pansuman, sütur ve alçılardan sonra bilgilendirme broşürlerinin verilmesinin bile hasta güvenliği konusunda küçük iyileştirmeler yapacağı muhakkaktır. Bilgilendirme kültürünün nasıl oluşturulup etkin hale getirileceği ile ilgili çalışmaların hasta güvenliği komitelerinde görüşülmesinin yanında personelinde sürece dahil edilerek hasta güvenliğini nasıl artırabiliriz diye sorulması ve bilgilerinden yararlanılmasının büyük faydası olacaktır.

Yapılan araştırmalarda hastanelerde ortaya çıkan hasta güvenliği ile ilgili sıkıntılarda ilk üç sırayı sırayla; etkin iletişim, kuruma yeni gelenlerin veya birimler arasında yeri değişen personelin oryantasyon sorunu ve eğitim yer almaktadır.
Öğrenilenlerin zaman içerisinde eskimesine bağlı olarak çalışanların mesleki yetkinliğinin akreditasyonu ve hekimlerin yetkinliğinin yeniden geçerlenmesi gibi kavramlar ortaya çıkmakta ve öğrenen çalışan, öğrenen hastane ve öğrenen bir kurum kültürü gibi kavramların önemi artmaktadır.Hasta güvenliği konusunda yapılan hataların kişi bazlı düşünülmesi yerine ekip bazlı düşünülmesi, bu konuda yapılan istatistiklerin ve analizlerin çalışanlara geribildirimi, kendi performanslarımızda meydana gelen eksiklikleri dile getirebilme kültürünün oluşturulması, cezalandırıcı yaklaşımdan uzak hataları gösterici, eğitici ve ödüllendirici yaklaşımlar,çalışma saatlerini uygun şekilde düzenlenmesi,sağlık çalışanlarına empatik ve profesyonel yaklaşım ve motivasyon konularında verilecek eğitimlerin hasta güvenliği konusunda süreci iyileştireceği kesindir.Hekim-hasta ve hekim-çalışan iletişimlerinin şeffaflaştırılmasının da bu sürece yardımcı olacağı muhakkaktır.

Hastanelerde kimliklendirme konusunda yapılan çalışmalar yeni başlamakta olup bu konuda yapılan çalışmalara hastanemizde büyük önem verilmektedir. Kimliklendirmede kullanılan bilekliklerin beyaz renkte olması konusu,kongredeki çalıştayda belirlenen bir başka husustur.Hasta kimliklendirme sürecinin yapılan uygulama hatalarını azaltacağı ve hasta güvenliğini artıracağı kesindir.

Hastanemizde yapılan kalite, JCI ve akreditasyon konusundaki çalışmaların Türkiye’deki birçok hastaneden daha ileri düzeyde olduğu bir gerçektir.Bu konuda üst yönetimin farklılık arzeden bir kurum kültürü oluşturma konusunda gösterdiği hassasiyetin,azmin,eğitime verdiği önemin sonuçları hastanemizde gün geçtikçe kendini göstermekte ve hasta güvenliği konusunda” Önce Zarar Verme “ilkesiyle ilerleyen bir hastane kültürünü ortaya çıkarmaktadır.Bu konuda üst yönetimin,kalite yönetim biriminin ve diğer süreç liderlerinin yaptığı çalışmaların tüm personelin katılımının sağlanmasıyla mükemmeliyete ulaşacağı kesindir.

                          Mehmet BAĞIŞ Toyotasa Hastanesi Acil Proses Lideri ( 15 Nisan 2008)