|
KAN TRANSFÜZYONU PROSEDÜRÜ
AMAÇ:
Kan ve kan ürünlerinin 2857 sayı kanunun ilgili yönetmeliği doğrultusunda güvenli bir şekilde hastanın tedavisi ve bakımına yardımcı olmaktır.
SORUMLULAR:
Kan merkezi çalışanları, transfüzyon yapmakla yükümlü hemşire, kan ve kan ürününün istemini yapan hekim dir.
TEMEL İLKELER
- Tam kan, eritrosit süspansiyonu ve çözülmüş taze donmuş plazma kan bankasındaki soğutuculardan çıkarıldıktan sonra en fazla 30 dakika içinde kullanılmalıdır. Bu süre içinde transfüzyon başlatılamayacak ise bu işe uygun bir soğutucuda 2-6 ºC de saklanmalıdır.
- Kullanılmayan bütün kan ve kan ürünleri kayıt edilmek, saklanmak veya imha edilmek üzere kan merkezine geri gönderilmelidir.
- Kan torbası daima hasar açısından hastanın yattığı servise getirildiği anda veya transfüzyondan önce incelenmelidir. Herhangi bir dışarı sızma ya da renk değişimi belirtisi, hayati önemi olabilecek bakteri ile bulaşın ve de transfüze edildiğinde ciddi ya da öldürücü bir reaksiyon olabileceğinin tek uyarıcısı olabilir.
- Eğer kan torbası hasarlı ya da anormal görünüyorsa veya buzdolabından çıktığı süre 30 dakikadan fazla ise hastaya transfüzyon için kullanmayın ve hemen kan merkezini bilgilendirin.
- Transfüzyona başlaman önce hastane standart uygulama işlemlerine uygun olarak son kimlik kontrolünün yapılması hayatidir. Son kimlik kontrolü hasta yatağı başında hastaya kan ürünü uygulanmadan hemen önce yapılmalıdır. Bu işlemde iki kişi bulunmalıdır. Bu iki kişiden en az biri sorumlu hekim ya da sorumlu hemşire olmalıdır.
- Hasta kimlik bilgilerinin son kez kontrolü:
-Hastaya adını, soyadını, doğum tarihini ve gerekli diğer kimlik bilgilerini sorun. Hastanın bilinci yerinde değilse yakınına ya da kimliğine tanıklık için ikinci bir hastane personeline sorun.
-Hastanın kimliğini ve cinsiyetini kontrol edin; koldaki bileklikten veya hastanın kayıtlarından
-Uygunluk etiketi bulunan kan torbasındaki bilgilerin hastanın kimlik bilgi kayıtları ve el bileğindeki kimliği ile tam olarak uyuştuğunu kontrol edin: Hastanın adı, soyadı, yatış protokol numarası, yattığı servis/cerrahi odası, hastanın kan grubu
-ABO ve RhD grupları arasında uyuşmazlık varlığını kontrol edin; Kan torbasında ve uygunluk kartında
-Kanın son kullanma tarihini kontrol edin.
- İnfüzyon süreleri aksi sorumlu hekim tarafından istenmedikçe tam kan veya eritrosit süspansüyonları 4 saat, trombosit konsantreleri 20 dakika, TDP ve kriyopresipitat 20 dakikadır.
- Kan takılırken infüzyon kanülleri steril olmalı ve asla tekrar kullanılmamalıdır. Üzerinde özel filtreli steril bir set kullanılmalıdır. Set en az 12 saatte bir veya her ünite kandan sonra değiştirilmelidir.
- Yavaş yapılan infüzyonlarda kanı önceden ısıtmanın hastaya herhangi bir yarar sağladığına dair veri yoktur. Kanın ısıtılması büyük miktarlarda hızlı kan transfüzyonu ; erişkin 50 ml/saat, çocuk 15 ml/saat den hızlı, süt çocuklarında kan değişimi ve hastada soğuk aglütinin varlığı söz konusu olduğunda yapılmalıdır. Kan hiçbir zaman bir kap içindeki suda ısıtılmamalıdır; bu durumda oluşan hemoliz hayatı tehdit edebilir.
- Hiçbir kan ürününe serum fizyolojik dışında bir infüzyon solüsyonu ya da tıbbi ilaç eklenmemelidir. Verilecek ilaçlar ayrı bir damar yolundan uygulanmalıdır.
- Kan taransfüzyonundan önce hasta dosya kayıtlarında şu bilgiler yer almalıdır;
-Transfüzyon uygulama nedeni
-Transfüzyon isteyen ve onaylayan doktorun imzaları
-Transfüzyon öncesi yapılan kontroller; hastanın kimliği, kan torbası, uygunluk etiketi, transfüzyon öncesi kontrolleri yapan kişinin imzası
-Transfüzyonda ; verilen ürünlerin tipi ve miktarı, her ürünün donör numarası, verilen ürünlerin kan grubu, transfüzyon zamanı,hastanın transfüzyondan önce ve sonrasında yakın takibine ait notlar
-Transfüzyon reaksiyonları
UYGULAMA
- Hastanın kan ihtiyacının klinik gerekliliğini ve zamanını değerlendirin.
- Hastayı ve/veya yakınlarını planlanan kan transfüzyonu hakkında bilgilendirin ve bilgilendirmenin yapıldığına dair kaydı hasta dosyasına işleyin.
- Hastaya transfüzyon yapılmasını gerektiren endikasyonları hasta dosyasına kaydedin.
- Gerekecek kan miktarını ve kan ürününü belirleyin. Sık yapılan cerrahi girişimlerde kan gereksinimini belirlerken mevcut kan transfüzyon kılavuzlarından yararlanın.
- Kan istem formunu kurallara uygun ve tam olarak doldurun. Kan bankasının hasta için en uygun kan ürününü seçebilmesi için transfüzyon yapma nedenini yazılı olarak belirtin.
- Acil kan temini gerektiğinde kan bankası ile telefon yoluyla hemen irtibata geçin.
- Uygunluk testleri için hastadan kan örneği alın ve doğru hasta kimlik bilgilerini içerecek şekilde etiketleyin.
- Kan istek formunu ve kan örneğini kan bankasına yollayın.
- Kan bankası laboratuarında transfüzyon öncesi antikor taraması ve uygunluk testleri yapılarak hasta için en uygun kan seçilir.
- Kan ürünlerinin ilgili hastaya ulaşması kliniğe ait personel veya kan bankası elemanları tarafından sağlanır.
- Transfüzyon hemen yapılmayacaksa kan ürünlerinin doğru saklama koşulları altında muhafaza edilmesini sağlayın.
- Kimlik bilgilerini kontrol edin:
-Hastaya sorarak
-Kan ürünü üzerindeki etiketten
-Hasta dosyasından.
- Transfüzyon yapılacak damar yolunu önceden açıp, kan akımı problemi olmadığından emin olun
- Kan transfüzyonuna başlamadan önce hasta başında bir damla hasta kanı ile bir damla transfüze edeceğiniz torbanın kanını karşılaştırarak problem olup olmadığını kontrol edin.
- Kan ürününü hastaya damar yoluyla uygulayın.
- Transfüzyonun ilk 5-10 dakikasını muhtemel transfüzyon reaksiyonlarını gözleyebilmek için yavaş yapın
- Hasta dosyasına aşağıda belirtilen bilgileri kaydedin:
Transfüze edilen kan ürününün çeşidi ve hacmi Kan ürünü torbasının özgün donasyon numarası Transfüze edilen kan ürününün kan grubu Transfüzyona başlama zamanı ve Kan transfüzyonunu yapan kişinin imzası.
18.Hastayı transfüzyon öncesinde, esnasında ve sonrasında izleyin.
19.Transfüzyon bitişini hasta dosyasına kaydedin.
20.Transfüzyonla ilişkili oluşan yan etkileri tespit edin ve hemen müdahale edin. Oluşan her transfüzyon reaksiyonunu hasta dosyasına kaydedin.
DEĞERLENDİRME:
Sorumlular yıllık değerlendirmede bulunurlar, KYT 4.2.4. e göre genel değerlendirme yapar.
NOT: Örnek prosedür Toyotasa Hastanesi Kan Merkezi Proses Lideri Ayşe Çam Şişman Tarafından Hazırlanmıştır. çalışmalarından dolayı teşekkür ederiz.
|
