RAKAMLARLA HASTA GÜVENLİĞİ

1964 yılında Schimmel bir üniversite hastanesine başvuran 240 hastanın % 20’sinin bir şekilde yaralandıklarını, hatta bu % 20’nin % 20’sinin de ciddi ve ölümcül şekilde yaralandıklarını ortaya koymuştur (Shimmel, 1964).

Ancak bu alanda ilk büyük çalışma 1974 yılında California’da hastaneye yatırılan yaklaşık 20.000 hastanın kayıtlarının incelenmesine dayanan çalışmadır. Bu araştırmada, hastaların % 4.5’inin başına bir istenmeyen olay geldiği, % 1’inin başına gelen olayların ihmal nedeniyle oluştuğu gibi çarpıcı sonuçlar ortaya konulmuştur (Mills, 1978).

1981’de Steel’in bir eğitim hastanesine başvuranların % 36’sının yaralandığını, yaralananların % 25’inin ölüm tehlikesi taşıdığını, bu ciddi vakaların % 50’sinin de ilaç uygulaması kapsamında gerçekleştiğini ortaya koyduğu belirtilmektedir (IHI 100K Lives Campaign ).

1989’da Gopher her hasta için ortalama her gün 1.7 hatanın yapıldığını belirlemiştir. (Small ve Barrach). 1991 yılında Harvard Practice Study adlı çalışma, New York Eyaleti’nde hastane başvurularının % 4’ünün yaralanma ile sonuçlandığını, bunların % 69’unun önlenebilir olduğunu, yaklaşık %0.5’inin ölümle bittiğini, bu verilerin ABD geneline projekte edilmesiyle de yılda yaklaşık 180.000 ölümün meydana geldiğini göstermiştir (Harvard, 1990).

1997’de Lori Andrews ve arkadaşları LANCET’te bir makale yayınlamışlar ve yatarak tedavi gören 1000 hasta arasında, uygun olmayan tedavi almış ve ciddi terslikler düzeyinde sorun yaşamış 177 kişi tespit etmişlerdir. Başka bir terslikle bir daha karşılaşma oranının da her hastanede yatış günü için % 6 olduğu bulunmuştur (Andrews ve diğerleri 1997).

Şimdilerde ülkemizde özellikle akreditasyon çalışmalarının gözde kuruluşu olarak bilinen JCI’ın (Joint Comission International) ABD için ulusal yüzü olan JCAHO (Amerikan Hastane Akreditasyonu Komisyonu) 1996’da istenmeyen olay (sentinel event) izleme programını başlatarak önemli bir gelişmeye öncülük etmiştir.

ABD’de tıbbi uygulamalara yön veren en etkili kuruluş olarak Ulusal Tıp Enstitüsü (Institute of Medicine /IOM) 1995’lerde kalite çalışmaları serisine başlamıştır. Temel ilke olarak kalite kesintisiz ölçülmeli ve geliştirilmelidir denmiştir. Bir dizi çalışmanın sonucunda IOM Kasım 1999’da “Beşer Şaşar” diye çevirebileceğimiz “To Err is Human” adlı ünlü raporunu yayınlamıştır. Bu rapor bugüne kadar hasta güvenliği ve sağlık alanında risk yönetimi ile ilgili en çok atıf yapılmış yayındır. Raporda 2 önemli saha çalışmasının sonuçları açıklanmıştır. 1997 yılına ait 33 milyon başvurunun incelendiği çalışmalardan ilki Colorado ve Utah’da yapılan ve tıbbi hatanın % 3.7 ile % 3.7/ % 6.6 arasında tahmin edildiği ve ABD geneline projekte edilmesi durumunda tıbbi hataya bağlı ölüm sayısının 44.000 olduğu sonucu karşımıza çıkmaktadır. İkinci çalışma ise New York’u ele almakta ve projekte edildiğinde tıbbi hata ölümleri sayısını ABD genelinde 98.000 olarak vermektedir. Bu çalışmadaki tıbbi hata oranı ise % 3.7 ile % 13.6 arasında verilmiştir. Hataların Amerikan toplumuna maliyeti ise 17milyar $ ile 29 milyar $ arasında bir değere ulaşmaktadır ((To Err Is Human Raporu 2000). 98.000 ölüm esas alındığında ABD’de bir yıl içinde ölüm nedenleri arasında Kalp hastalıkları (727 bin), kanserler (540 bin), serebrovasküler hastalıklar (160 bin), KOAH (109 bin) den sonra beşinci sıraya yerleştiği bildirilmiştir (CDC, 2001).

KAYNAKÇA

1. Institute for Healthcare Improvement (IHI 100K Lives Campaign). çevrimiçi: http://www.ihi.org/IHI/Programs/Campaign/(erişim,Haziran 2006)
2. Schimmel E.M. The hazards of hospitalisation. Ann Int Med. 1964;60:100–10.
3. Mills Don H. ( 1978), "Medical Insurance Feasibility Study--A Technical Sum­
   mary," 128 West J. Med. 360 at 362-63.
4. Small SD:, Barrach P., Patient safety and health policy: a history and review. Hematologic Oncology North America. 2002; Dec; 16(6): 1463-1482.
5. Harvard Medical Practice Study Group. Patients, Doctors, and Lawyers:
   Medical Injury, Malpractice Litigation, and Patient Compensation in New York, Harvard University Pres, Cambridge, 1990.
6. Andrews LB, Stocking C, Krizek T, et al. An alternative strategy for studying adverse events in medical care. Lancet. 1997;349:309-313.
7. Institute of Medicine, To Err Is Human: Building a Safer Health System  (Ed: Linda T. Kohn, Janet M. Corrigan, and Molla S. Donaldson), Natıonal Academy Pres, Washington, D.C. 2000.
8. CDC National Vital Statistics System, 2001 disease data.

NOT: Yukarıdaki rakamlar Medipol vakfı tarafından çıkartılan ve editörlüğünü Prof.Dr Haydar Sur Bey'in yaptığı Hasta Güvenliği Yaklaşımları adlı kitaptan ve kitapta bölüm yazarı olan Haydar Beyin kendi makalesinden derlenerek hazırlanmıştır.